Programi pomoći

PROGRAMI ZAJEDNICE/PROGRAMI EVROPSKE UNIJE

14.9.2011


Šta su programi Evropske unije/programi Zajednice?

Cilj programa Evropske unije (ranije poznati kao programi Zajednice) je pružanje podrške politikama Evropske unije, te unapređenje saradnje između država članica EU i njihovih građana u različitim oblastima: kulturi, nauci, zaštiti okoline, transportu, energiji, potrošačkoj politici, obrazovanju, zdravstvu, pravosuđu, fiskalnoj i carinskoj politici, itd.

Kako i kada su programi Evropske unije postali otvoreni za zemlje zapadnog Balkana?

Zemljama zapadnog Balkana mogućnost učešća u programima EU otvorena je zaključcima Evropskog vijeća u Solunu iz juna 2003. godine, sa ciljem podrške naporima na putu ka evropskim integracijama, uz razmjenu dobrih praksi, iskustava i znanja, te usvajanje i implementaciju acquis-a.

Učešće zemalja zapadnog Balkana u programima EU regulisano je okvirnim sporazumima o opštim načelima učešća pojedine zemlje u programima EU koji se zaključuju na neodređen period, ali se revidiraju svake tri godine. Stupanjem na snagu Okvirnog sporazuma o općim načelima sudjelovanja Bosne i Hercegovine u programima Zajednice, od januara 2007. godine, Bosni Hercegovini je otvorena mogućnost pristupanja pojedinim programima.

Kako pristupati programima Evropske unije?

Budući da prate politike Evropske unije nisu svi programi usmjereni ka zadovoljavanju prioriteta zemalja zapadnog Balkana. Stoga se Zemljama zapadnog Balkana preporučuje selektivni pristup, odnosno postepeno pristupanje programima EU, u skladu sa trenutnim potrebama svake zemlje posebno. Potrebno je voditi računa i o raspoloživim administrativnim i institucionalnim kapacitetima, zakonodavnom okviru i budžetskim sredstvima koje je potrebno izdvojiti za učešće u određenom programu. Programi EU predviđaju imenovanje državnih koordinatora/kontakt osoba za program, s ciljem pružanja podrške i unapređenja učešća zemlje u programima EU. Za pojedine programe potrebno je osnovati državnu agenciju, akreditovanu od Evropske komisije, koja će biti nadležna za provedbu programa u zemlji.

Koji koraci vode ka punopravnom članstvu u programima Evropske unije?

Punopravno članstvo postiže se zaključivanjem Memoranduma o razumijevanju između Evropske komisije i zemlje zainteresovane za pristupanje pojedinom programu, te plaćanjem „ulazne karte“. Memorandum priprema Evropska komisija, nakon što nadležna institucija na državnom nivou iskaže interes za učešće u programu. Memorandum se razlikuje od programa do programa, ali u osnovi sadrži pravila učešća u programu, neophodne administrativne kapacitete, mehanizme za upravljanje programom, te finansijske odredbe.

Da bi zemlje zapadnog Balkana mogle učestvovati u programima EU potrebno je osigurati budžetska sredstva za plaćanje finansijskog doprinosa, tzv. „ulazne karte“. Država ima mogućnost da dio sredstava za plaćanje ulazne karte zatraži u okviru Instrumenta predpristupne pomoći (IPA). Iznos ulazne karte koji država treba izdvojiti iz vlastitog budžeta može biti predmetom pregovaranja sa Evropskom komisijom.

Kako povući sredstva iz fondova Evropske unije?

Sredstva koja država uplaćuje na ime ulazne karte ne garantuju i stvarno finansiranje prijavljenih projekata u okviru programa. Uspješno napisani i odobreni projekti mogu povući i veća sredstva od iznosa kojeg određena država plaća za ulazak u program. U određenim slučajevima predviđeno je i sufinansiranje projekata od strane aplikanata.

Evropska komisija objavljuje pravila o procedurama za prijavu i selekciju projektnih prijedloga na internet stranici svakog od programa EU.