ŠENGENSKI SPORAZUM
(SCHENGEN AGREEMENT/ACCORD DE SCHENGEN)

Šengenski sporazum predstavlja pravni osnov za postepeno ukidanje unutrašnjih graničnih kontrola između država potpisnica i uvođenje slobode kretanja za sva fizička lica – državljane država potpisnica Sporazuma, tj. država članica EU ili trećih zemalja. Sporazum su 1985. godine potpisale: Belgija, Francuska, Luksemburg, Njemačka i Holandija u luksemburškom gradiću Šengenu blizu tromeđe Francuske, Njemačke i Luksemburga. Njega je slijedila Šengenska konvencija, koja je potpisana 1990. godine i koja je stupila na snagu 1995. godine, a njome su uspostavljene mjere i garancije za provođenje slobode kretanja ljudi. Šengenski sporazum i Konvencija, zajedno s deklaracijama, odlukama i drugim aktima koji se odnose na slobodu kretanja, čine šengenski acquis. Protokolom uz Ugovor iz Amsterdama (1997./1999) šengenski sporazum i ostali elementi šengenskog acquis-a uvršteni su u institucionalni i pravni okvir Evropske unije i dio su prvog stuba EU (stub Zajednice). Prvim potpisnicama Šengenskog sporazuma postepeno su se priključile 22 države članice EU te tri države nečlanice: Italija (27. novembar 1990.), Portugal (25. juni 1992.), Španija (25. juni 1992.), Grčka (6. novembar 1992.), Austrija (28. april 1995.), Danska (19. decembar 1996.), Finska (19. decembar 1996.), Švedska (19. decembar 1996.), Češka (21. decembar 2007.), Estonija (21. decembar 2007.), Mađarska (21. decembar 2007.), Letonija (21. decembar 2007.), Litva (21. decembar 2007.),Malta, (21. decembar 2007.), Poljska (21. decembar 2007.), Slovačka (21. decembar 2007.), Slovenija (21. decembar 2007.), te Island (19. decembar 1996.), Norveška (19. decembar 1996.) i Švicarska (12. decembar 2008.). Ovih 25 država čine tzv. šengensku zonu. Velika Britanija i Irska odlučile su se za djelimičnu primjenu šengenskog acquis-a i zadržale su kontrolu na unutrašnjim granicama, a za Kipar, Rumuniju i Bugarsku Vijeće EU još uvijek nije ocijenilo da li su spremne za ukidanje kontrole na unutrašnjim granicama. Usvajanje šengenskog acquis-a do pristupanja u Evropsku uniju je obaveza za svaku državu kandidatkinju za članstvo u EU.

Vezani pojmovi:

OBLAST SLOBODE, SIGURNOSTI I PRAVDE
EVROPSKA ZAJEDNICA
STUBOVI EVROPSKE UNIJE
POLICIJSKA I PRAVOSUDNA SARADNJA U KRIVIČNIM STVARIMA 
UGOVOR IZ AMSTERDAMA